go to the original language article
BELGRAD – Unia Europejska (UE) w ciągu ostatnich 20 lat poprzez bezzwrotną pomoc przeznaczyła od dwóch do trzech razy więcej środków niż wszyscy pozostali partnerzy międzynarodowi razem wzięci, z rocznymi kwotami mieszczącymi się w przedziale od 200 do 300 milionów euro, co czyni ją zdecydowanie największym donatorem w Serbii, wskazano w najnowszym biuletynie NALED-u. W odróżnieniu od Unii Europejskiej, która stabilnie pozostaje partnerem rozwojowym i nawet zwiększa dostępność bezzwrotnych środków finansowych, większość partnerów bilateralnych i multilateralnych w ciągu tych 20 lat zmniejszała zakres swojego wsparcia finansowego lub nawet całkowicie je przerywała, jak na przykład Austria czy USA, podkreślają w NALED-zie. Dodają, że jest to oczekiwany trend, który będzie się utrzymywał wraz z postępami Serbii na drodze do Unii Europejskiej – dostępność funduszy europejskich rośnie, podczas gdy inni partnerzy ograniczają swoją pomoc rozwojową i kierują ją do krajów mniej rozwiniętych. W ubiegłym roku, za Unią Europejską, jako istotni partnerzy plasowały się Niemcy, Szwajcaria i Szwecja, które rocznie przeznaczają dziesiątki milionów euro, podczas gdy Norwegia oraz pozostali darczyńcy bilateralni i organizacje międzynarodowe, takie jak agencje Organizacji Narodów Zjednoczonych, OBWE i Rada Europy, uczestniczą z wyraźnie mniejszymi kwotami środków bezzwrotnych, ale stanowią istotne wsparcie dla reform, integracji europejskich oraz rozwoju społeczno-gospodarczego.
Dyrektorka Odeljenja za dobru upravu i projekte w NALED-zie Ana Ilić podkreśliła, że w odróżnieniu od innych donatorów, którzy koncentrują się na ograniczonej liczbie obszarów zgodnie z własnymi strategiami rozwojowymi, UE jako jedyna wspiera praktycznie wszystkie segmenty życia społecznego w Serbii. Najwięcej środków inwestuje się w infrastrukturę, czyli energetykę, transport i ochronę środowiska, ale także w rozwój społeczno-gospodarczy, innowacje, cyfryzację i ochronę zdrowia, a szczególne miejsce zajmuje obszar praworządności, który obejmuje reformę sądownictwa, prawa człowieka, wolność mediów i wzmacnianie instytucji, co wszystko pokrywa się z priorytetami krajowymi, rekomendacjami NALED-u, ale też potrzebami obywateli i gospodarki. Jako bardzo istotny segment inwestycji wskazuje się wzmacnianie współpracy regionalnej, którą UE bezpośrednio wsparła zarówno poprzez Plan wzrostu dla Bałkanów Zachodnich o wartości sześciu miliardów euro, jak i poprzez projekty współpracy transgranicznej, ukierunkowane na poprawę jakości życia lokalnej ludności oraz zmniejszanie terytorialnych różnic ekonomicznych i społecznych. „NALED jest aktywnym uczestnikiem kilku takich projektów UE. W Suboticy i jeszcze trzech przygranicznych gminach w Chorwacji pracujemy nad uruchomieniem elektrowni słonecznych na 30 obiektach publicznych, instalacją inteligentnego oświetlenia ulicznego i montażem 13 inteligentnych przystanków autobusowych, podczas gdy z drugiej strony, na południu Serbii, w Novom Pazaru, Tutinie i gminach z Czarnogóry, niedawno zakończono projekt rozwoju selekcji wstępnej i zbiórki odpadów na poziomie lokalnym. Z tej okazji UE przekazała także 1 500 pojemników do prawidłowej segregacji odpadów w gospodarstwach domowych oraz jeden samochód ciężarowy do zbiórki odpadów dla JKP w Novom Pazaru”, powiedziała Ana Ilić.
Biorąc pod uwagę znaczenie ochrony środowiska i dostosowania do dorobku prawnego UE w Rozdziale 27, NALED udziela pomocy technicznej właściwemu ministerstwu przy tworzeniu regionalnego systemu gospodarowania odpadami dla Miasta Nowy Sad i siedmiu okolicznych gmin, jednocześnie poprzez projekt Growth4Blue i współpracę z partnerami z Grecji, Włoch, Słowenii, Czarnogóry i Macedonii Północnej wspiera rozwój gospodarki błękitnej poprzez dostosowanie potrzeb rynku i dostępnych kadr w obszarach rybołówstwa, stoczniowca, turystyki rzecznej i jeziornej. „W 2026 roku powinniśmy kontynuować łączenie naszej gospodarki z europejską poprzez rozwój zrównoważonej i odpowiedzialnej działalności gospodarczej, dekarbonizację, zrównoważony handel i rozwój innowacji. Ważne jest, aby nasza gospodarka jak najszybciej robiła postępy we wdrażaniu europejskich standardów w działalności gospodarczej i aby w maksymalnym stopniu wykorzystywała fundusze, które są dla niej dostępne z różnych programów europejskich”, podkreśliła ona. Dodała, że jest to obszar, w którym możemy dokonać znaczącego przełomu już w tym roku, a NALED jako punkt kontaktowy Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii (EIT) udzieli szczególnego wsparcia start-upom, badaczom, firmom i wszystkim tym, którzy chcą wprowadzać innowacje i swoje innowacyjne rozwiązania oraz produkty oferować rynkowi europejskiemu. (18 stycznia)