Komisja Europejska wszczęła postępowanie przeciwko Słowacji z powodu zmian w ochronie sygnalistów

Bruksela – Komisja Europejska (KE) w piątek ogłosiła, że wszczęła postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom (infringement) przeciwko Słowacji. Powodem jest niedawne przyjęcie ustawy o przekształceniu Urzędu Ochrony Zgłaszających Nieprawidłowości (ÚOO) w nowy urząd. Ten krok jest zdaniem KE sprzeczny z dyrektywą o ochronie sygnalistów oraz z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej. Ustawa na Słowacji jednak nie weszła w życie, ponieważ Sąd Konstytucyjny RS zawiesił jej obowiązywanie jeszcze przed wejściem ustawy w życie, informuje TASR.

ÚOO w swojej pierwotnej formie miał zostać zlikwidowany z dniem 1 stycznia 2026 roku, jednak po grudniowej interwencji Sądu Konstytucyjnego na razie kontynuuje działalność bez zmian.

Ustawodawstwo miało przekształcić ÚOO w nowy Urząd Ochrony Ofiar Przestępstw i Zgłaszających Działalność Przeciwspołeczną. Miał on, oprócz agendy zgłaszających przestępstwa, zajmować się także agendą odszkodowań dla ofiar przestępstw, którą miał przejąć od ministerstwa sprawiedliwości. Ustawa reguluje również kontrolę ochrony w ramach postępowania karnego i administracyjnego.

Opozycja kwestionuje przed sądem możliwą niezgodność ustawy o zmianie Urzędu Ochrony Zgłaszających Nieprawidłowości z Konstytucją RS oraz prawem UE

Rada Narodowa RS uchwaliła ustawę w grudniu. Prezydent RS Peter Pellegrini zawetował ją i odesłał do ponownego rozpatrzenia w parlamencie. Posłowie jednak ponownie ją uchwalili. Opozycja następnie zwróciła się do Sądu Konstytucyjnego. Ten przyjął jej wniosek do dalszego postępowania w pełnym zakresie. Opozycja w skardze podnosiła możliwą niezgodność ustawy z Konstytucją RS oraz prawem Unii Europejskiej, a także sam tryb jej przyjęcia w ramach przyspieszonego postępowania legislacyjnego. Krytykowała na przykład skrócenie kadencji prawidłowo wybranej przewodniczącej ÚOO oraz zmiany dotyczące udzielania i ponownej oceny ochrony zgłaszających nieprawidłowości.

KE przesłała Słowacji formalne zawiadomienie o możliwym niewywiązaniu się z obowiązku w związku z ÚOO i zażądała dodatkowych informacji oraz wyjaśnień. Słowacja musi odpowiedzieć na wezwanie w wyznaczonym terminie, który zazwyczaj wynosi dwa miesiące. Jeśli KE nie otrzyma od Słowacji satysfakcjonującej odpowiedzi lub nie dojdzie do naprawienia sytuacji, może przejść do kolejnego etapu postępowania i przesłać państwu uzasadnioną opinię. Jeśli i wtedy spór nie zostanie rozwiązany, Komisja może pozwać państwo przed Trybunał Sprawiedliwości UE. Dalsze niewykonanie środków wynikających z orzeczenia sądu UE mogłoby prowadzić do sankcji.

Komisja Europejska już w grudniu wyraziła zaniepokojenie kilkoma przepisami ustawy o przekształceniu ÚOO w nowy urząd. Komisja wyraziła również ubolewanie, że Rada Narodowa RS nie skorzystała z okazji do dokładnych konsultacji w sprawie ustawy. (30 stycznia)