Von der Leyen: Tenziје sa SAD-om zbog Grenlanda „ohrabrile bi protivnike“

Upozorenje da bi moguća eskalacija tenzija između Evrope i Sjedinjenih Američkih Država oko Grenlanda „samo ohrabrila naše protivnike” uputila je predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen, govoreći danas na Plenarnoj sjednici Evropskog parlamenta u Strazburu.

Von der Leyen je naglasila da se Evropska unija „slaže sa svojim američkim prijateljima” u pogledu značaja bezbjednosti na Arktiku i da se ta saradnja već ostvaruje u okviru NATO-a. U tom kontekstu, ocijenila je kao „pogrešne” prijedloge za uvođenje dodatnih carina, upozoravajući da bi „opasan silazni put među saveznicima samo ohrabrio naše protivnike, koje nastojimo da držimo podalje od našeg strateškog okruženja”.

Istovremeno je istakla da „Evropa preferira dijalog i rješenja”, poručivši ipak da je EU „u potpunosti spremna da djeluje jedinstveno i odlučno, ukoliko bude potrebno”.

Seizmički i trajni pomak u međunarodnom poretku 

U svom govoru, predsjednica Komisije govorila je o događajima koji su „potresli svijet” u posljednjem periodu, a koji odražavaju dubok „pomak u međunarodnom poretku”, koji nije samo „seizmički”, već i „trajan”. „Brzina promjena daleko nadmašuje sve što smo vidjeli decenijama unazad. Sada živimo u svijetu koji je definisan grubom silom – ekonomskom, vojnom, tehnološkom ili geopolitičkom”, istakla je.

Antonio Costa: Evropa principa, zaštite i blagostanja 

Uzimajući riječ, predsjednik Evropskog savjeta Antonio Costa priznao je da „geopolitički izazovi s kojima se Evropa suočava ponekad djeluju zastrašujuće”, posebno se osvrnuvši na rat Rusije protiv Ukrajine, na podrivanje međunarodnog poretka zasnovanog na pravilima i na dovođenje u pitanje ključnih saveza.

Međutim, izrazio je uvjerenje da će „Evropska unija izaći iz ovog perioda snažnija, otpornija i suverenija”. Kako je naglasio, evropski odgovor mora se zasnivati na tri stuba: „Evropa principa, zaštite i blagostanja” – dimenzije koje su, kako je rekao, danas posebno na ispitu u transatlantskim odnosima.

Antonio Costa je objasnio da se njegova odluka da sutra sazove sastanak evropskih lidera o transatlantskim odnosima zasniva na nizu zajedničkih stavova država članica. Među njima su:

– posvećenost međunarodnom pravu, teritorijalnom integritetu i nacionalnom suverenitetu

– puna podrška i solidarnost prema Kraljevini Danskoj i Grenlandu, uz jasan stav da samo oni sami mogu odlučiti o svojoj budućnosti

– priznavanje zajedničkog transatlantskog interesa za mir i bezbjednost na Arktiku, posebno putem NATO-a

– protivljenje daljim carinama, koje bi potkopale transatlantske odnose i bile nespojive sa sporazumom EU-SAD

– spremnost EU da zaštiti svoje države članice, građane i preduzeća od svakog oblika prinude

– i, konačno, volja za nastavak konstruktivne saradnje sa Sjedinjenim Američkim Državama po svim pitanjima od zajedničkog interesa.

„To su principi koji treba da usmjeravaju sutrašnje rasprave naših lidera, ali i naše buduće postupke”, zaključio je predsjednik Evropskog savjeta. (21/01/26)