Brussel – Europees commissaris voor Justitie Didier Reynders heeft woensdag een brief gestuurd naar de Poolse minister voor Europese Zaken Szymon Szynkowski vel Sęk. In die brief verzoekt Reynders hem om onverwijld de documenten te bezorgen over een omstreden wet die de oprichting mogelijk maakt van een speciale commissie die de macht krijgt om mensen uit te sluiten van een openbaar ambt zonder dat ze naar de rechter kunnen stappen.

In Polen zette president Andrzej Duda maandag zijn handtekening onder een wet die de “Russische invloed” in het land moet bestrijden. De wet voorziet in de oprichting van een speciale commissie die moet onderzoeken of mensen in een openbaar ambt de voorbije vijftien jaar onder Russische invloed hebben gehandeld en beslissingen hebben genomen die de veiligheid van Polen schade hebben toegebracht. De commissie wordt door de oppositie gezien als een instrument van de nationaal-conservatieve regering onder leiding van PiS (Recht en Rechtvaardigheid) om politieke tegenstanders buitenspel te zetten in de aanloop naar de parlementsverkiezingen.

De Poolse oppositie heeft de wet omgedoopt tot de wet-Tusk, naar de oud-voorzitter van de Europese Raad en de leider van de liberale partij Burgerplatform, Donald Tusk. Dit najaar vinden in Polen parlementsverkiezingen plaats en de oppositie meent dat de wet dient om de tegenstanders van de regering in diskrediet te brengen en te verhinderen dat Tusk de stembusgang wint.

In zijn brief bevestigt Eurocommissaris voor Justitie Reynders dat “deze nieuwe wet aanleiding geeft tot ernstige bezorgdheid wat de naleving van het EU-recht betreft, omdat zij een administratief orgaan aanzienlijke bevoegdheden verleent die kunnen worden gebruikt om personen te verbieden een publieke functie uit te oefenen en dus hun rechten kunnen beperken”.

“Deze wet geeft aanleiding tot ernstige bezorgdheid wat de naleving van het EU-recht betreft.”

Eurocommissaris voor Justitie Didier Reynders

Reynders sprak woensdag met zijn Poolse collega, die hem aanbood een analyse van de wet in kwestie te bezorgen. De Eurocommissaris vraagt “onverwijld alle relevante documenten met betrekking tot het wetgevingsproces”, met inbegrip van de adviezen van de betrokken belanghebbenden, de Ombudsman en de wetgevende bureaus, evenals alle andere relevant geachte documenten.

“Die documenten zullen belangrijk zijn voor de beoordeling door de Commissie, om te beslissen over mogelijke volgende stappen”, aldus Reynders. Een en ander lijkt er op te wijzen dat een nieuwe inbreukprocedure zou kunnen worden gestart.

01/06/2023

EU en VS werken aan gezamenlijke gedragscode voor artificiële intelligentie (AI)

Brussel/Lulea – De Europese Unie en de Verenigde Staten zullen in de komende weken een ontwerptekst op tafel leggen voor een gedragscode voor artificiële intelligentie (AI). Die moet een kader scheppen voor de technologie in afwachting van sectorspecifieke wetgeving. Dat heeft vicevoorzitter van de Europese Commissie Margrethe Vestager bekendgemaakt.

De ‘code of conduct’ is een van de resultaten van de Europees-Amerikaanse handels- en technologietop in Zweden, die woensdag werd afgesloten. “Artificiële intelligentie is er al heel lang, maar generatieve AI (die zelf teksten, beelden en andere content kan creëren, red.) is een totale gamechanger”, zei Vestager na afloop.

“Generatieve AI is een totale gamechanger.”

Margrethe Vestager, vicevoorzitter van de Europese Commissie

“Iedereen weet dat dit een krachtig ding is. Daarom gaan we in de komende weken een ontwerpgedragscode voorstellen, waarbij we uiteraard rekening houden met de industrie en onafhankelijken. Vervolgens gaan we andere partijen uitnodigen om het ontwerp te ondertekenen, om dan heel snel tot een finaal voorstel voor een gedragscode te komen, waar de industrie zich vrijwillig aan kan verbinden.”

Het definitief goedkeuren van wetgeving die met alle aspecten van (generatieve) AI rekening houdt, duurt minstens twee tot drie jaar, zei Vestager. “En we hebben te maken met een technologische versnelling die het bevattingsvermogen te boven gaat.” Vestager hoopt dat ook landen als Canada, het Verenigd Koninkrijk, Japan en India de gedragscode ondertekenen.

Alvast in de Europese Unie is het wetgevend proces om AI te reguleren in volle gang. Het Europees Parlement wil aan de op stapel staande AI Act verplichtingen voor generatieve AI toevoegen, maar moet de lidstaten nog meekrijgen. Vorige week nog zei Europees commissaris voor Interne Markt Thierry Breton dat de Commissie met de techbedrijven vrijwillige afspraken over het gebruik van AI wil maken in afwachting van de goedkeuring van de AI-wetgeving. Breton schat dat die ten vroegste eind 2025 in werking zal kunnen treden.

Morgen/donderdag ontvangt Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen overigens Sam Altman, de ceo van OpenAI, de ontwikkelaar van ChatGPT.

31/05/2023

Onbehagen over Hongaars EU-voorzitterschap

Brussel – Na België is het aan Hongarije om in de tweede helft van 2024 het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie waar te nemen. Maar een aantal lidstaten voelt zich onbehaaglijk bij dat perspectief wegens de democratische ontsporingen in het land en de banden met Rusland, zo bleek dinsdag in de marge van een Europese ministerraad in Brussel.

“Hongarije is momenteel geïsoleerd in de Europese Unie vanwege de ernstige problemen met de rechtsstaat. En ook omdat Hongarije steeds twijfels wekt over zijn steun voor Oekraïne tegen de brutale invasie van Rusland, betwijfel ik of Hongarije in staat is zijn voorzitterschap succesvol uit te voeren”, zo verklaarde de Duitse staatssecretaris voor Europese Zaken Anna Lührmann voor een vergadering van de ministers van Europese Zaken.

“Ik betwijfel of Hongarije in staat is zijn voorzitterschap succesvol uit te voeren.”

Anna Lührmann, Duits staatssecretaris voor Europese Zaken

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra bevestigde dat er “ongemak” bestaat. “Dat voelen we allemaal”, zei hij. Andere regeringsvertegenwoordigers, zoals de Zweedse staatssecretaris Jessika Roswall en haar Franse ambtgenote Laurence Boone, hielden zich op de vlakte en beklemtoonden dat een land als voorzitter eerst en vooral een “eerlijke bemiddelaar” moet zijn. “Wat we verwachten is neutraliteit en onpartijdigheid”, zei Boone.

Aanleiding van de commentaren over het Hongaarse voorzitterschap is een ontwerpresolutie die donderdag wordt gestemd in het Europees Parlement. De auteurs van de christendemocratische (EVP), socialistische, liberale, groene en uiterst linkse fracties stellen zich de vraag hoe “Hongarije in staat zal zijn om zijn taak op geloofwaardige manier te vervullen”. Ze vragen de lidstaten om “zo snel mogelijk een geschikte oplossing te vinden”.

De Hongaarse minister van Justitie Judit Varga zette de hele discussie bij haar aankomst in Brussel weg als “complete nonsens”. Ze laakte “de politieke druk” van het Europees Parlement, dat volgens haar weigert het resultaat van de verkiezingen in Hongarije te aanvaarden en zich mengt met zaken waarin het geen rol te spelen heeft.

Het voorzitterschap van de Raad, de EU-instelling waarin de lidstaten Europese wetgeving behandelen, wordt beurtelings voorgezeten door alle lidstaten voor een periode van telkens zes maanden. De huidige rotatielijst, opgemaakt in 2016, bepaalt dat België van januari tot juli 2024 de voorzittershamer hanteert, gevolgd door Hongarije in de tweede semester van het jaar.

30/05/2023