ЕК нуди отстапки на земјоделците за да го спаси договорот со Mercosur

БРИСЕЛ – Европската комисија во вторник предложи за земјоделската политика во следниот седумгодишен буџет однапред да се обезбедат уште од 2028 година 45 милијарди евра со цел да се смират земјоделците и да се обезбеди поддршка за потпишување на трговскиот договор со Mercosur, јужноамериканскиот трговски блок.

Претседателката на Комисијата Ursula von der Leyen во вторник испрати писмо до кипарското претседателство и до претседателката на Европскиот парламент Roberta Metsola, во кое предлага однапред, почнувајќи од 2028 година, да се ослободат 45 милијарди евра за поддршка на земјоделскиот сектор.
Тој износ претставува аванс на средства кои потенцијално би биле достапни подоцна, за време на ревизијата на седумгодишниот буџет на средината на буџетскиот период.
Комисијата во јули минатата година го објави предлогот за Мултигодишната финансиска рамка (МФР) во која ги обедини средствата за земјоделство и кохезиска политика, а кои ќе можат да се користат преку национални и регионални планови за партнерство преку кои секоја земја членка ќе ја добие својата финансиска омотница, како што беше случај со средствата за опоравување и отпорност.
Покрај тоа, средствата за земјоделство и кохезија кои во претходните седумгодишни буџети беа одвоени во посебни програми, сега се значително намалени. Порано за земјоделство и кохезија беа наменети околу две третини од буџетот, а сега е предложено помалку од половина.
„За да се обезбеди достапност на дополнителни средства од 2028 година за решавање на потребите на земјоделците и руралните заедници, предлагам земјите членки при поднесувањето на својот почетен план да имаат пристап до две третини од износот кој инаку е достапен до средината на буџетскиот период. Тоа претставува околу 45 милијарди евра кои можат веднаш да се мобилизираат за поддршка на земјоделците“, се вели во писмото на претседателката на Комисијата.
Писмото е испратено еден ден пред вонредниот состанок на министрите за земјоделство на земјите членки за Комисијата да добие поддршка од дел од земјите кои се спротивставуваат на потпишувањето на договорот со Mercosur, кој го сочинуваат Аргентина, Бразил, Уругвај и Парагвај.
На договорот најмногу му се спротивставуваат Франција, Италија и Полска, чии земјоделци стравуваат од јужноамериканската конкуренција. За потпишување на договорот потребно е квалификувано мнозинство од земјите членки, а се очекува за тоа во петок да расправаат и да гласаат претставниците на земјите членки. Претседателката на Комисијата Ursula von der Leyen планира да отпатува на 12 јануари во Парагвај за да го потпише договорот доколку добие доволна поддршка од земјите членки.
За трговскиот договор со Mercosur се преговара веќе повеќе од 25 години. Договорот би му овозможил на ЕУ да извезува повеќе автомобили, машини, вино и жестоки пијалаци во Аргентина, Бразил, Парагвај и Уругвај. За возврат, договорот би го олеснил увозот на јужноамериканско месо, шеќер, ориз, мед и соја во Европа, што предизвика вознемиреност кај земјоделците. (6 јануари 2026)