NALED: Европската унија е најголем донатор во Србија во последните 20 години

БЕОГРАД – Европската унија (ЕУ) во последните 20 години преку неповратна помош издвоила два до три пати повеќе средства отколку сите останати меѓународни партнери заедно, со годишни износи кои се движат меѓу 200 и 300 милиони евра, што ја прави убедливо најголем донатор во Србија, се наведува во најновиот билтен на NALED. За разлика од Европската унија, која стабилно останува развоен партнер и дури ја зголемува достапноста на неповратните финансиски средства, најголемиот број билатерални и мултилатерални партнери во текот на тие 20 години го намалувале обемот на својата финансиска поддршка или дури целосно ја прекинувале, како на пример Австрија или САД, истакнуваат од NALED. Додаваат дека ова е очекуван тренд кој ќе продолжи како што Србија напредува на европскиот пат – достапноста на европските фондови се зголемува додека другите партнери ја намалуваат својата развојна помош и ја насочуваат кон помалку развиени земји. Минатата година, зад Европската унија, како позначајни партнери следеле Германија, Швајцарија и Шведска, кои годишно издвојуваат десетици милиони евра, додека Норвешка и останатите билатерални донатори и меѓународни организации, како агенциите на Обединетите нации, ОБСЕ и Советот на Европа, учествуваат со значително помали износи на неповратни средства, но претставуваат значајна поддршка на реформите, европските интеграции и општествено-економскиот развој.

Директорката на Одделението за добро управување и проекти во NALED Ana Илиќ истакна дека, за разлика од другите донатори кои се фокусираат на ограничен број области во согласност со сопствените развојни стратегии, ЕУ единствена поддржува практично сите сегменти на општествениот живот во Србија. Најмногу средства се вложуваат во инфраструктура, односно енергетика, сообраќај и заштита на животната средина, но и во социо-економски развој, иновации, дигитализација и здравство, а посебно место зазема областа владеење на правото, која ја опфаќа реформата на правосудството, човековите права, слободата на медиумите и зајакнување на институциите, што сè се совпаѓа со националните приоритети, препораките на NALED, но и со потребите на граѓаните и стопанството. Како многу важен сегмент на вложувањата се наведува зајакнувањето на регионалната соработка, која ЕУ директно ја поддржа и преку Планот за раст за Западен Балкан, вреден шест милијарди евра, но и преку проекти за прекугранична соработка, насочени кон подобрување на квалитетот на живот на локалното население и намалување на територијалните економски и социјални разлики. “NALED е активен учесник во неколку такви ЕУ проекти. Во Суботица и уште три погранични општини во Хрватска, работиме на воспоставување соларни електрани на 30 јавни објекти, инсталација на паметно јавно осветлување и поставување на 13 паметни автобускки постојки, додека од другата страна, на југот на Србија во Нови Пазар, Тутин и општините од Црна Гора, неодамна беше завршен проектот за развој на примарна селекција и собирање отпад на локално ниво. По тој повод, ЕУ донира и 1.500 канти за правилно селектирање на отпадот во домаќинствата и еден камион за собирање на ЈКП во Нови Пазар”, рече Ana Илиќ.

Имајќи го предвид значењето на зачувувањето на животната средина и усогласувањето со правните тековини на ЕУ во Поглавје 27, NALED обезбедува техничка помош на ресорното министерство во воспоставувањето регионален систем за управување со отпад за Град Нови Сад и седум околни општини, додека истовремено преку проектот Growth4Blue и соработка со партнери од Грција, Италија, Словенија, Црна Гора и Северна Македонија го поддржува развојот на сината економија преку усогласување на потребите на пазарот и достапниот кадар во областите рибарство, бродоградба, речен и езерски туризам. “Во 2026 година треба да продолжиме со поврзување на нашето стопанство со европското преку развој на одржливо и одговорно работење, декарбонизација, одржлива трговија и развој на иновации. Важно е нашето стопанство што побрзо да напредува во примената на европските стандарди во работењето и максимално да ги искористи фондовите кои му се достапни од различни европски програми”, истакна таа. Додаде дека тоа е простор во кој можеме да направиме значаен исчекор веќе оваа година, а дека NALED како контакт точка на Европскиот институт за иновации и технологија (EIT) ќе обезбеди посебна поддршка за стартапи, истражувачи, компании и сите оние кои сакаат да иновираат и своите иновативни решенија и производи да ги понудат на европскиот пазар.(18. јануари )