go to the original language article
БЕОГРАД – Министерот за европски интеграции Nemanja Starović изрази уверување дека 2026 ќе биде добра година за евроинтеграциите на Србија и дека ќе се надмине политичкиот застој настанат поради неотворањето на кластерот три, со оценка дека најдобро решение би било да се разгледа приемот на целиот регион на Западен Балкан во членство. „Од 1 јануари започна претседавањето на Република Кипар со Советот на Европската унија. Кипар е кон нас многу наклонета, пријателска, ќе се осмелам да кажам, и братска земја и верувам дека ќе даде еден дополнителен тон и импулс, за да се надмине тој формален политички застој“, рече Starović во интервју за Танјуг.
Тој оцени дека процесот на европските интеграции на Србија тече на многу динамичен начин и додаде дека Србија продолжува да си ја врши својата работа и дека на дневно ниво комуницира и соработува со Европската комисија. „Верувам дека оваа 2026 година ќе биде многу добра година за Србија и кога зборуваме за нашиот стопански, економски развој, но и кога зборуваме за процесот на интеграција на Србија во ЕУ“, рече Starović. На прашањето дали постои политичка волја да се решат внатрешните проблеми кои често се споменуваат како пречка за отворање на кластерот 3, Starović одговори дека политичка волја постои и дека Србија спроведува сè она што претставува нејзини обврски или задачи во процесот на интеграција во ЕУ. „Кога зборуваме за поглавјето 35, во кое е вчитан дијалогот Белград и Приштина, тоа претставува еден специфичен суспензивен механизам во нашиот пристапен процес, кој не го има ниту еден друг кандидат за членство во ЕУ. Меѓутоа, мислам дека созреа свеста меѓу сите клучни носители на одлуки дека приштинската страна е таа која е одговорна за недостатокот на напредок во процесот на дијалог, дека одговорноста не лежи на Република Србија, дека ние бевме страната која секогаш беше подготвена и расположена за дијалог“, рече Starović. Додаде дека Белград во претходната година направи некои од важните чекори во насока на пацификација на односите со Приштина, меѓу кои е и повикот до Србите да учествуваат на локалните и покраинските избори, па сега, како што вели, топката е во дворот на Приштина.
Тој рече дека ќе работиме напорно за да ги реализираме во зададените рокови сите ставки од нашата реформска агенда и додаде дека Владата во оваа година продолжува да го реализира националниот програм за усвојување на правните тековини на ЕУ, додавајќи дека тој е многу амбициозно поставен. „Паралелно со тоа, ја реализираме нашата реформска агенда со која ги отклучуваме финансиските транши од Планот за раст на ЕУ за Западен Балкан. Создаваме предуслови, гледајќи надвор од рамките на самиот кластер 3, за отворање на кластерот број 2, за отворање на кластерот број 5, но и за достигнување на оние нужни преодни мерила во поглавјата 23 и 24, што всушност е неопходно за да ја стекнеме можноста да почнеме со затворање на оние поглавја кои во меѓувреме во претходните години се отворени“, рече Starović за Танјуг. Додаде и дека се работи на програми кои Србија постепено ја интегрираат во единствениот европски пазар. „Тука мислам на целосна оперативна примена на SEPA механизмите, бидејќи на Србија уште во мај минатата година и беше одобрен пристапот до единствениот простор за плаќање во евра и до крајот на првата половина од оваа година ќе имаме целосна оперативна примена. За нас многу важен процес е влегувањето на нашата држава во зоната без роаминг на ЕУ, за конечно да бидат укинати и тие многу високи тарифи за употреба на мобилен телефон и мобилен интернет во рамките на ЕУ за нашите граѓани“, рече Starović.
На прашањето кога Србија може да очекува исплата на првите транши од Планот за раст, министерот одговори дека во текот на 2025 година државата добила исплата на средства за претфинансирање во износ од 7 проценти, односно 111 милиони евра. „Не сите партнери од Западен Балкан дојдоа до тој момент и добија средства за финансирање. Исто така ние во текот на 2025 година поднесовме два барања за исплата на средства, значи за првата и втората транша. Во јануари оваа година се поднесува барање за исплата на третата транша и според последните информации што ги добиваме од Европската комисија, иницирани се процедурите за исплата на таа прва транша во висина од 68 милиони евра, што секако со нетрпение го очекуваме“, рече Starović. За разлика од некои партнери од Западен Балкан, додава тој, на Србија досега не и е укината ниту една транша, односно не дошло до намалување на средствата што и стојат на располагање поради евентуални доцнења. На прашањето дали смета дека изостанокот на српскиот претставник од последниот самит ЕУ-Западен Балкан во Брисел негативно ќе влијае на оценката за евроинтеграциите, Starović одговори дека не мисли дека ќе има негативни последици од тој вид. „Тоа беше нужниот потег на Србија, бидејќи Советот на Европската унија со повтореното изостанување на политичкиот консензус на сите 27 држави членки за отворање на кластерот број 3, испрати многу лоша порака до граѓаните на Србија“, рече Statović.
Додаде дека таквата лоша политичка порака бараше еден сериозен политички одговор. „Кога зборуваме за таа лоша порака, ако пет години по ред ја имате препораката на Европската комисија, која е единствено надлежна, која единствена го има апаратот и механизмите за мериторна проценка на тоа дали Србија ги спровела сите оние неопходни реформи за да дојде до отворање на кластерот 3 и потоа и покрај таа обновена позитивна препорака, до отворање на кластерот 3 не дојде – со тоа се испраќа порака со која од една страна се обесхрабруваат сите оние клучни носители на реформските процеси во Србија, а од друга страна се дава најдобриот подарок на сите противници на идејата за интеграција на Србија во ЕУ, како на домашен, така и на меѓународен план“, рече Starović.
Министерот оцени и дека во минатата година е направен важен чекор кон подигнување на стапката на усогласеност со европската надворешна политика и наведе дека тоа е препознаено и во годишниот извештај на Европската комисија, која идентификувала дека Србија ја подигнала стапката на усогласеност од 51 процент на 63 проценти. „Наша обврска е тоа да го правиме на еден постепен начин до оној момент, односно денот кога ќе станеме полноправна членка на ЕУ, кога ќе добиеме место на таа маса, каде што се носат одлуките и тогаш од тој момент сме обврзани да бидеме сто проценти усогласени. Тоа во овој момент не е можно, иако постојат одредени, изразени очекувања на поединечни држави членки, тоа веќе сега да биде случај“, рече Starović. На прашањето што мисли за предлогот на претседателот Aleksandar Vučić целиот регион на Западен Балкан заедно да биде примен во ЕУ, Starović одговори дека тој е многу разумен, рационален и остварлив. „Иако во овој момент не постои таа врста политичка волја, таквата реалистична и добронамерна иницијатива на сериозен начин да се разгледа и прифати, верувам дека времето ќе покаже, месеците можеби и годините што се пред нас, дека тоа всушност е единственото реално остварливо решение, било да го согледуваме низ аголот на политиката или пак низ оној технички процедурен агол“, рече Starović. Имајќи ги предвид барачките процедури во завршницата на процесот на проширување на ЕУ, додава тој, најоптимално би било да се разгледа групниот прием на целиот регион на Западен Балкан во членство во ЕУ и на тој начин би се избегнало создавање или зајакнување на постојните граници во рамките на регионот и би се придонело за неопходниот мир и стабилност, а со тоа и напредок.
Тој оцени и дека порано или подоцна многумина ќе дојдат на позициите на кои во моментов е претседателот на Србија. На прашањето дали ќе има проширување на ЕУ до крајот на мандатот на претседателката на ЕК Ursula von der Leyen, министерот одговори дека и во самиот Брисел, како и во клучните престолнини на државите членки на ЕУ, трае активна дебата околу процесот на проширување, односно потребата за реструктурирање на самиот процес. „Се зборува и за некакви можни поинакви форми на членство со помалку права и помалку обврски, со укинување на правото на вето за новите членки и така натаму. Она што е неспорно е дека постои политичка волја до проширување да дојде во наредните неколку години, но дали тоа во пракса ќе биде изводливо, мислам дека никој сè уште не може со сигурност да каже“, оцени Starović. (3 јануари)